Dyrektywa IED 2.0 a system zarządzania środowiskowego

dyrektywa ied 2.0 w zakresie ograniczenia emisji w sektorze przemysłu
dyrektywa ied 2.0 w zakresie ograniczenia emisji w sektorze przemysłu

Przyjęta w kwietniu 2024 roku dyrektywa zmieniająca dotychczasowe przepisy dotyczące emisji przemysłowych (tzw. dyrektywa IED 2.0) wprowadza nowe obowiązki dla instalacji przemysłowych, między innymi poprzez dodanie zapisów nakazujących wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego. System ten musi być zgodny z wymogami konkluzji BAT oraz zawierać elementy określone dyrektywie, a jego wdrożenie zostało dopisane do podstawowych zasad eksploatacji instalacji.

 

Dzisiaj przyglądamy się głębiej wprowadzonym zmianom i sprawdzamy, w jaki sposób norma ISO 14001 odpowiada na nowe wyzwania.

Dyrektywa IED 2.0 – jakie zmiany wprowadza?

Dyrektywa IED 2.0 (2024/1785), nowelizująca dotychczasowe przepisy dyrektywy IED (2010/75/UE) w zakresie emisji przemysłowych zaostrza dopuszczalne poziomy emisji oraz rozszerza obowiązek uzyskiwania pozwoleń zintegrowanych na nowe sektory przemysłu. Zwiększa udział społeczeństwa w postępowaniach administracyjnych m.in. poprzez lepszy dostęp do danych emisyjnych oraz przewiduje wprowadzenie elektronicznego systemu wydawania pozwoleń. Ponadto wprowadzona obowiązek opracowania do 2030 r. planów transformacji instalacji ukierunkowanych na neutralność klimatyczną i gospodarkę obiegu zamkniętego. 

 

IED 2.0 nakłada także na operatorów instalacji obowiązek ustanowienia i wdrożenia systemu zarządzania środowiskowego. System powinien być zgodny z konkluzjami dotyczącymi BAT (najlepszych dostępnych technik) oraz z wymaganiami opisanymi w samej dyrektywie IED 2.0. Dodatkowo, operator instalacji będzie musiał udostępnić publicznie jego wybrane części, przy czym pozostawiono możliwość utajnienia lub wykluczenia poufnych informacji handlowych. Wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego (na przykład opartego na ISO 14001) ma przede wszystkim na celu ciągłą poprawę efektywności środowiskowej i bezpieczeństwa instalacji, dlatego wpisana w IED 2.0 możliwość utajnienia wybranych informacji nie powinna naruszać interesu publicznego. Zakres ujawnianych informacji zostanie podany w akcie wykonawczym do dyrektywy. 

Kto musi wdrożyć system zarządzania środowiskowego?

 

Operatorzy instalacji podlegający przepisom dyrektywy IED (2010/75), mający konieczność uzyskania pozwoleń zintegrowanych. W samej Polsce dyrektywa IED obejmuje około 4300 podmiotów. 

 

Dyrektywa IED 2.0 dodatkowo rozszerza ten obowiązek o nowe branże, w tym wybrane instalacje przemysłu wydobywczego, duże fabryki baterii, duże gospodarstwa hodowlane prowadzące intensywny chów zwierząt np. bydła, drobiu i trzody chlewnej.

Do kiedy należy wdrożyć system zarządzania środowiskowego zgodnie z dyrektywą IED 2.0?

Operatorzy mają czas na przygotowanie i wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego do dnia 1 lipca 2027 r. 

 

Wyjątek stanowią instalacje, które nie były objęte zakresem stosowania dyrektywy IED (2010/75) przed dniem 4 sierpnia 2024 r. i które zostały wymienione w załączniku I do IED 2.0 w punktach 1.4; 2.3 b; 2.3 ba; 2.7 i 3.6. (instalacje do zgazowania, upłynniania lub pirolizy węgla i innych paliw; kuźnie z młotami przekraczającymi 50kJ/młot lub pasami kuźniczymi o sile nacisku >30MN/prasę; instalacji do wytwarzania baterii o zdolności produkcyjnej > 15 tys. ton ogniw/rok; wydobycia i/lub przetwarzania na miejscu rud boksytu, chromu, kobaltu, miedzi, złota, żelaza, ołowiu, litu, manganu, niklu, palladu, platyny, cyny, wolframu i cynku). Dla tych instalacji na szczeblu krajowym zostaną przyjęte przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne.

Jakie są elementy systemu zarządzania środowiskowego wg. IED 2.0?

Ciągła poprawa efektywności środowiskowej i bezpieczeństwa instalacji ma być realizowana głównie poprzez zapobieganie powstawaniu odpadów, optymalizację użycia zasobów i ponowne użycie wody oraz zapobieganie ryzyku związanemu z substancjami stwarzającymi zagrożenie lub minimalizację tego ryzyka. Dlatego system zarządzania środowiskowego powinien odpowiadać na te zadania. 

 

Zgodnie z nowowprowadzonym art. 14a, wśród wymaganych elementów systemu znajdziemy znane z ISO 14001 części, takie jak: polityka środowiskowa, cele, wskaźniki, identyfikacja znaczących aspektów środowiskowych oraz dostosowanie systemu do kontekstu organizacji. Przystosowano je jednak do zadań, które system powinien spełniać zgodnie z IED 2.0.

 

Na przykład, cele polityki środowiskowej muszą odwoływać się do poprawy efektywności środowiskowej i bezpieczeństwa instalacji, a do ich realizacji konieczna jest alokacja środków m.in. na:

 

  • zapobieganie powstawania odpadów
  • optymalizację wykorzystania energii, zasobów i wody
  • unikania lub co najmniej ograniczania wykorzystania i emisji substancji stwarzających zagrożenie.

Z kolei cele i wskaźniki dotyczące znaczących aspektów środowiskowych należy powiązać ze wskaźnikami referencyjnymi, określonymi w konkluzjach BAT.  Wśród wymagań specyficznych warto zwrócić uwagę również na wykaz chemikaliów występujących lub emitowanych z instalacji. Ponadto konieczne jest zapewnienie środków zmierzających do osiągnięcia celów środowiskowych i minimalizacji zagrożenia dla środowiska oraz zdrowia ludzi. 

 

Istotnym elementem systemu zarządzania środowiskowego jest także plan transformacji w kierunku czystego i neutralnego dla klimatu przemysłu o obiegu zamkniętym. Plan powinien dotyczyć działań na lata 2030-2050, zmierzających do powstania zrównoważonej, czystej, efektywnie wykorzystującej zasoby i neutralnej dla klimatu gospodarki cyrkularnej. W niektórych przypadkach będzie to wymagało tzw. głębokiej transformacji przemysłowej.

Czy trzeba uzyskać certyfikat?

 

Zgodnie z wymaganiami dyrektywy IED 2.0 (dyrektywy o emisjach przemysłowych) zapewnienie zgodności systemu zarządzania środowiskowego będzie wymagało przeprowadzenia audytu przez niezależnego audytora zewnętrznego. Do jego przeprowadzenia będą uprawnione jednostki oceniające zgodność i posiadające odpowiednią akredytację, jak również weryfikatorzy EMAS. 

System zarządzania środowiskowego będzie również podlegał okresowym przeglądom w celu zapewnienia, aby nadal był odpowiedni, adekwatny i efektywny. Audyt systemu zarządzania środowiskowego jest przeprowadzany będzie co najmniej raz na trzy lata.

 

Certyfikat systemu zarządzania środowiskowego może być zatem obiektywnym dokumentem potwierdzającym zgodność z powyższymi wymaganiami.

W jaki sposób ISO 14001 pomaga spełnić wymagania IED 2.0?

 

ISO 14001 to dziś najbardziej praktyczne narzędzie, które pozwala sprawnie wdrożyć wszystkie obowiązki nałożone przez IED 2.0. Już sama struktura normy wymusza określenie polityki środowiskowej, wyznaczenie mierzalnych celów, zapewnienie środków na ich realizację oraz regularne monitorowanie i korygowanie działań, zmierzające do ciągłego doskonalenia. 

 

Norma ISO 14001 wymaga m.in. ujęcia zmian klimatu w analizie kontekstu organizacji i wymagań interesariuszy (aktualizacja ISO 14001:2015/Amd1:2024). Opracowując opisany w IED 2.0 „plan transformacji” można oprzeć na wynikach tych analiz i potraktować jako kolejny program środowiskowy z celami długoterminowymi, realizowany w ramach ISO 14001. 

 

Choć norma nie narzuca szczegółowego rejestru chemikaliów, jej wymóg identyfikacji aspektów środowiskowych naturalnie obejmuje ocenę substancji niebezpiecznych — wystarczy dodać do analizy aspektów pełną listę używanych środków i przeanalizować sposoby na ich zastąpienie. 

 

ISO 14001 odnosi się też do komunikacji zewnętrznej, którą należy prowadzić z zachowaniem wymagań dotyczących zgodności. W przypadku dyrektywy IED 2.0 oraz planowanego rozporządzenia do tej dyrektywy, zgodność ta będzie wymagała upublicznienia wybranych informacji. Można to również osiągnąć poprzez rozszerzenie ISO 14001 o wymagania EMAS i zawarcie odpowiednich informacji z deklaracji środowiskowej. 

 

Uzyskanie certyfikatu ISO 14001 wymaga corocznych audytów przez akredytowaną Jednostkę Certyfikującą. Dzięki temu otrzymujemy dokument potwierdzający odpowiednie funkcjonowanie systemu zarządzania środowiskowego. Stąd można iść o krok dalej i rozszerzyć działania o wpis do rejestru EMAS.

 

W praktyce ISO 14001 daje szybki start, minimalizuje formalności i pozwala skupić się na tym, co najważniejsze: ciągłym usprawnianiu procesów, realnym obniżaniu emisji, rozwoju biznesu i wyprzedzeniem konkurencji.

Chcesz dowiedzieć
się więcej?

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Napisz lub zadzwoń, by poznać szczegóły współpracy.





    WISO, członek zespołu, Martyna

    Zobacz także:

    certyfikacja ISO w walce z greenwashingiem

    Rola certyfikacji w walce z greenwashingiem

    Większość dyskusji o greenwashingu koncentruje się na marketingu, podczas gdy prawdziwy problem zaczyna się dużo wcześniej – w zarządzaniu organizacją, jakości danych i zdolności do udokumentowania deklarowanych efektów. W tym kierunku idzie dyrektywa 2024/825, czyli tzw. EmpCo, której celem jest wzmocnienie pozycji konsumentów w procesie transformacji ekologicznej poprzez lepszą ochronę przed nieuczciwymi praktykami i lepsze informowanie.   Ten artykuł został napisany

    Czytaj dalej
    Powrót do bloga
    Wiso

    WISO GROUP Sp. z o.o.

    ul. Rynek 29/5
    32-300 Olkusz
    NIP: 6372199840

    Usługi

    Wdrożenie Systemów Zarządzania
    Obsługa abonamentowa
    Audyt Systemowy firmy
    Szkolenia zamknięte i otwarte​
    Oferta szkoleń WISO
    Obsługa środowiskowa
    Ocena zgodności z wymaganiami prawnymi

    Produkty

    ISO 9001​
    ISO 14001
    ISO 45001
    ISO 50001
    ISO 27001
    ISO/IEC 42001
    ISO 19443
    BDO, SUP, KOBIZE

    Więcej o nas

    Polityka prywatności
    Baza Usług Rozwojowych
    Kontakt

    Wszystkie prawa zastrzeżone. Copyright 2021-23 – WISO GROUP.

    Chcesz dowiedzieć się więcej?