Audyt czy przegląd energetyczny?

W dyskusji o efektywności energetycznej bardzo często pojawiają się dwa pojęcia, które są ze sobą mylone: „audyt energetyczny przedsiębiorstwa” wynikający z ustawy o efektywności energetycznej oraz „przegląd energetyczny” wykonywany w ramach systemu zarządzania energią ISO 50001. Tymczasem są to dwa różne narzędzia, o nieco odmiennej logice, innym celu i innym wpływie na organizację. Audyt jest przede wszystkim diagnozą i identyfikacją potencjału oszczędności, natomiast przegląd energetyczny jest początkiem systemowego zarządzania energią, które ma prowadzić do trwałej poprawy wyników. Warto przy tym pamiętać, że dyrektywa 2023/1791 (tzw. EED, czyli nowa dyrektywa ws. efektywności energetycznej) wzmacnia znaczenie obu podejść. Wyraźniej pokazuje jednak przewagę myślenia systemowego.

W dzisiejszym artykule znajdziesz odpowiedzi na pytania:

Czym jest audyt energetyczny przedsiębiorstwa?
Kto musi przeprowadzać audyt energetyczny przedsiębiorstwa?
Czym jest przegląd energetyczny?
Czym różni się audyt energetyczny od przeglądu energetycznego?
Dlaczego przegląd energetyczny jest lepszym wstępem do skutecznego zarządzania energią?
Jakie dokumenty są potrzebne do audytu energetycznego?
Jakie dokumenty są potrzebne do przeglądu energetycznego i wdrożenia ISO 50001?
Gdzie znaleźć certyfikowanych audytorów energetycznych?
Jak wygląda wsparcie ekspertów w przeglądzie energetycznym?

Czym jest audyt energetyczny przedsiębiorstwa?

Audyt energetyczny przedsiębiorstwa to narzędzie diagnostyczne służące do rozpoznania, gdzie i w jaki sposób organizacja zużywa energię oraz jaki jest potencjał jej oszczędzania. Według ustawy o efektywności energetycznej, audyt energetyczny przedsiębiorstwa jest procedurą mającą na celu przeprowadzenie szczegółowych i potwierdzonych obliczeń dotyczących zużycia energii. Analizy przeprowadzane w ramach audytu mają dostarczyć informacji o potencjalnych oszczędnościach energii możliwych do osiągnięcia w wyniku realizacji przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej. Podobne podejście prezentowane jest we wspomnianej EED, według której celem audytu jest uzyskanie odpowiedniej wiedzy o profilu zużycia energii oraz określenie, w jaki sposób i w jakiej ilości możliwe jest uzyskanie opłacalnej oszczędności energii. Audyt energetyczny przedsiębiorstwa powinien objąć co najmniej 90% całkowitego zużycia energii przedsiębiorstwa.

Przytoczone definicje pokazują charakter audytu energetycznego przedsiębiorstwa: jest on w dużej mierze narzędziem jednorazowej lub okresowej diagnozy. Ciekawą perspektywę znajdziemy również w normie ISO 50002, zgodnie z którą audyt energetyczny może stanowić wsparcie dla przeglądu energetycznego oraz ułatwiać monitorowanie, pomiary i analizę. ISO 50002 definiuje audyt energetyczny jako uporządkowaną metodę oceny zużycia energii i identyfikowania możliwości poprawy energii w budynkach, procesach, systemach i transporcie.

Kto musi przeprowadzać audyt energetyczny przedsiębiorstwa?

W obecnym stanie prawnym w Polsce obowiązek przeprowadzania audytu energetycznego przedsiębiorstwa spoczywa na dużych przedsiębiorcach i jest powtarzany co cztery lata. To jednak niebawem ulegnie zmianie. Dyrektywa 2023/1791 wprowadza bowiem zasadniczą zmianę zasad kwalifikacji przedsiębiorstw. Audytowi energetycznemu będą poddawane przedsiębiorstwa o średnim rocznym zużyciu energii w przedziale 10 – 85 TJ i nieposiadające systemu zarządzania energią. Przedsiębiorstwa zużywające powyżej 85 TJ w ciągu roku powinny wdrożyć system zarządzania energią (ISO 50001) certyfikowany przez niezależny, akredytowany organ. Jednocześnie państwa członkowskie mają stworzyć warunki dostępu do wysokiej jakości audytów oraz wspierać systemy certyfikacji i szkolenia dla zawodów związanych z efektywnością energetyczną. Więcej na temat zmian wynikających z nowej EED pisaliśmy w artykule „Nowa dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej (EED) – czy certyfikat ISO 50001 będzie obowiązkiem?”.

Czym jest przegląd energetyczny?

Przegląd energetyczny jest elementem systemu zarządzania energią ISO 50001 i ma zupełnie inną funkcję niż audyt obowiązkowy. To uporządkowana analiza energii w organizacji, która pozwala zrozumieć, skąd energia pochodzi, gdzie jest zużywana, które obszary są znaczące energetycznie oraz jak powiązać dane techniczne, operacyjne i organizacyjne z wynikami energetycznymi. Przegląd energetyczny stanowi w zasadzie podstawę do zbierania danych i analizy profilu energetycznego organizacji. Dane z przeglądu służą do określania znaczących sposobów wykorzystania energii, wskaźników efektywności energetycznej, energetycznych linii bazowych oraz celów i zadań.

Właśnie tu widać najważniejszą przewagę przeglądu energetycznego nad samym audytem. Audyt odpowiada na pytanie: „co można zrobić, aby zużywać mniej energii?”. Przegląd energetyczny odpowiada na pytanie znacznie ważniejsze z punktu widzenia zarządzania: „jak zbudować system, który będzie stale poprawiał wyniki?”. ISO 50001 opiera się na modelu ciągłego doskonalenia, w którym organizacja ustala politykę energetyczną, cele, wykorzystuje dane do podejmowania decyzji, mierzy wyniki, przegląda skuteczność i stale doskonali zarządzanie energią. W odróżnieniu od jednorazowego audytu, ISO 50001 angażuje strukturę zarządczą organizacji i wprowadza mechanizm regularnych przeglądów, aktualizacji celów oraz skutecznej realizacji działań. Wspiera rozwój kompetencji pracowników i kształtuje kulturę organizacyjną sprzyjającą świadomemu korzystaniu z energii. Dostarcza przy tym konkretnych narzędzi, wskaźników oraz wiarygodnych danych, które stanowią podstawę podejmowania decyzji. Takie podejście przekłada się zarówno na wzrost efektywności operacyjnej, poprzez redukcję kosztów, jak i na ograniczenie wpływu organizacji na środowisko, w tym emisji gazów cieplarnianych. Systematyczność i cykliczność działań, będące fundamentem ISO 50001, pozwalają dodatkowo ograniczać ryzyka i wzmacniać bezpieczeństwo energetyczne przedsiębiorstwa. Podstawą tego wszystkiego jest właśnie przegląd energetyczny.

Czym różni się audyt energetyczny od przeglądu energetycznego?

Najkrócej mówiąc: audyt energetyczny jest narzędziem diagnozy, a przegląd energetyczny zgodny z ISO 50001 jest narzędziem zarządczym. Audyt pokazuje potencjał poprawy, zwykle na podstawie stanu obiektów, instalacji lub procesów w momencie jego wykonywania. Przegląd energetyczny w ISO 50001 porządkuje dane tak, aby powstał trwały system zarządzania: z bazą odniesienia, wskaźnikami, planem pomiarów, celami oraz cyklem audytów wewnętrznych i przeglądów zarządzania. Próbując znaleźć odpowiednie porównanie, można powiedzieć, że audyt energetyczny jest czymś w rodzaju „zdjęcia” sytuacji energetycznej organizacji. Przegląd energetyczny jest natomiast analizą, która próbuje zrozumieć przepływ energii w procesach.

Dlaczego przegląd energetyczny jest lepszym wstępem do skutecznego zarządzania energią?

Bo nie kończy się na diagnozie. ISO 50001 wymaga, aby organizacja nie tylko rozpoznała swoje źródła i użycia energii, lecz także przekształciła tę wiedzę w działania. Wydaje się, że prawodawca europejski również dostrzegł wartość w takim podejściu. Nowa EED zakłada, że nawet audyt energetyczny powinien zakończyć się realistycznym, przyjętym przez zarząd planem działań. Od zarządzania energią, nie będzie zatem ucieczki. Warto zatem postawić na rozwiązania oparte na sprawdzonym, systemowym podejściu zaprezentowanym w ISO 50001. Audyt może wskazać obszary oszczędności które wpiszemy do planu działań, ale to przegląd buduje wewnętrzną „infrastrukturę zarządzania”. Bez tego organizacja bardzo łatwo poprzestaje na jednorazowych oszczędnościach, które nie tworzą trwałego efektu. ISO 50001 z definicji ma wspierać ciągłą poprawę efektywności energetycznej, a nie jednorazową interwencję.

Jakie dokumenty są potrzebne do audytu energetycznego?

W audycie energetycznym kluczowe są przede wszystkim dane, które pozwolą przeprowadzić inwentaryzację, pomiary, analizę zużycia oraz ocenę opłacalności przedsięwzięć. Audyt energetyczny przedsiębiorstwa powinien opierać się na danych reprezentatywnych, mierzonych i identyfikowalnych. W praktyce warto przygotować przede wszystkim:

zestawienie zużycia energii za ostatnie lata dla wszystkich nośników,
faktury i odczyty liczników,
dane o zapotrzebowaniu na moc elektryczną,
opisy techniczne instalacji i urządzeń,
schematy technologiczne,
harmonogramy pracy,
dane o produkcji lub wykorzystaniu obiektów,
raporty z pomiarów,
informacje o modernizacjach oraz wcześniejsze audyty i status wdrożenia zaleceń.

Taki zestaw materiałów nie wynika z jednego krótkiego katalogu dokumentów, lecz z wymaganego przez prawo zakresu audytu.

Jakie dokumenty są potrzebne do przeglądu energetycznego i wdrożenia ISO 50001?

Zakres informacji i dokumentów potrzebnych do przeprowadzenia przeglądu energetycznego oraz wdrożenia systemu zarządzania energią zgodnego z ISO 50001 jest zdecydowanie szerszy niż w przypadku audytu energetycznego przedsiębiorstwa. Na wstępie przydatne będą oczywiście te same informacje, które są właściwe dla audytu energetycznego przedsiębiorstwa. Niezbędne jest zgromadzenie i uporządkowanie danych, które pozwolą zrozumieć profil energetyczny organizacji. Będą to:

dane o zużyciu energii (najczęściej z okresu 2–3 lat) dla wszystkich nośników,
faktury, umowy i dane taryfowe,
informacje o zapotrzebowaniu na moc i profilach obciążenia,
wykaz urządzeń, instalacji i procesów zużywających energię,
dane technologiczne i produkcyjne (np. wolumen produkcji, czas pracy),
informacje dotyczące zmienności zużycia energii,
dostępne pomiary i systemy monitoringu,
schematy instalacji oraz opisy procesów,
informacje o dotychczasowych działaniach modernizacyjnych.

To jednak nie koniec. ISO 50001 wymaga, aby organizacja ustaliła politykę energetyczną, cele i zadania, wykorzystywała dane do podejmowania decyzji, mierzyła wyniki, przeglądała skuteczność polityki i stale doskonaliła zarządzanie energią. Konieczne jest zatem bardziej wnikliwe poznanie samej organizacji, warunków funkcjonowania, czynników wpływających na zużycie energii, świadomości pracowników itd. Przegląd energetyczny to nie jest zwykły zestaw „papierów” i obliczeń. To etap z którego rodzi się właściwa logika zarządzania energią.

Gdzie znaleźć certyfikowanych audytorów energetycznych?

To pytanie trzeba dziś rozdzielić na dwa poziomy. Po pierwsze, obecnie obowiązujące przepisy nadal opierają się na audycie przedsiębiorstwa wykonywanym według ustawy o efektywności energetycznej z 2016 roku. Nie stworzono jeszcze nowego zawodu regulowanego audytora efektywności energetycznej. Ustawa ustanawia wymagania dotyczące kompetencji i doświadczenia, jednak nie precyzuje sposobu ich weryfikacji. Dopiero projekt ustawy wdrażającej nową EED przewiduje wprowadzenie regulacji dotyczących zawodu audytora efektywności energetycznej. Powstanie adekwatny system kwalifikacji, egzaminowania i certyfikacji. Projekt przewiduje, że Prezes UDT będzie prowadził w systemie teleinformatycznym wykazy audytorów efektywności energetycznej i akredytowanych organizatorów szkoleń. Wpis do wykazu ma następować po spełnieniu określonych wymagań, a do wniosku mają być dołączane dokumenty potwierdzające kwalifikacje. Dla praktyki rynkowej oznacza to, że przyszły system ma być bardziej uporządkowany i transparentny niż obecny model oparty na rozproszonym rynku usług.

Jak wygląda wsparcie ekspertów w przeglądzie energetycznym?

Dobre wykonanie przeglądu energetycznego może być sporym wyzwaniem, jeśli organizacja próbuje przeprowadzić go wyłącznie własnymi siłami. Zwłaszcza wtedy, gdy nie ma jeszcze uporządkowanych danych, jasno zdefiniowanych procesów ani doświadczenia w pracy z wymaganiami ISO 50001. Bardzo pomocne jest wsparcie ekspertów, które nie polega tylko na „dostarczeniu raportu”. Właściwa pomoc powinna obejmować przeprowadzenie organizacji przez proces, który łączy analizę danych, zrozumienie realnego funkcjonowania firmy oraz budowę podstaw systemu zarządzania energią ISO 50001.

Pierwszym krokiem jest zazwyczaj uporządkowanie sytuacji wyjściowej. Eksperci pomagają zebrać i zweryfikować dane energetyczne, ocenić ich jakość oraz uzupełnić luki, które uniemożliwiałyby rzetelną analizę. Na tym etapie często okazuje się, że organizacja dysponuje dużą ilością informacji, ale nie są one zestawione w sposób umożliwiający podejmowanie decyzji. Rolą doradców jest więc nie tylko analiza, ale również „ujarzmienie” chaosu danych i uporządkowanie wiedzy o energii.

Kolejnym etapem jest właściwy przegląd energetyczny. Eksperci między innymi identyfikują znaczące obszary wykorzystania energii, analizują czynniki wpływające na zużycie oraz oceniają efektywność procesów i instalacji. Co istotne, nie ograniczają się do dokumentów. Prowadzą rozmowy z pracownikami, obserwują sposób pracy, weryfikują praktyki operacyjne. Dzięki temu możliwe jest uchwycenie rzeczywistych przyczyn nieefektywności, które nie zawsze są widoczne w samych danych liczbowych. Na tej podstawie budowana jest logika systemu zarządzania energią. Eksperci wspierają organizację w określeniu wskaźników efektywności energetycznej, wyznaczeniu energetycznych linii bazowych, zdefiniowaniu celów oraz zaplanowaniu monitoringu i pomiarów. To moment, w którym przegląd energetyczny przestaje być analizą, a staje się fundamentem zarządzania.

Równolegle weryfikowane są możliwości poprawy efektywności energetycznej. Eksperci pomagają odpowiedzieć na pytanie, które działania mają realny sens biznesowy, jakie przyniosą efekty i w jakim czasie. Dzięki temu organizacja unika wdrażania rozwiązań przypadkowych lub nieopłacalnych.

ISO 50001 to jeden z obszarów specjalizacji WISO Group. Pomagamy nie tylko w przeglądzie energetycznym, ale w całym procesie wdrożenia ISO 50001 i budowania kompetencji. Wspieramy klientów również podczas audytu certyfikacyjnego oraz wspólnie pracujemy nad ciągłym doskonaleniem wyniku energetycznego.

Co możemy zrobić dla Twojej organizacji?

Przeprowadzimy Cię krok po kroku przez wdrożenie wymagań ISO 50001, zapewniając konsultacje i eksperckie wsparcie.
Wykonamy audyt diagnostyczny oraz przegląd energetyczny, aby ocenić aktualny poziom zarządzania energią, zidentyfikować obszary do poprawy oraz określić wskaźniki służące do monitorowania efektów.
Zweryfikujemy możliwości techniczne, organizacyjne i ekonomiczne poprawy efektywności energetycznej w Twojej organizacji.
Przeprowadzimy szkolenia dostosowane do ról i odpowiedzialności w systemie zarządzania energią, wzmacniając kompetencje zespołu wdrożeniowego, audytorów wewnętrznych, kierownictwa i kluczowych pracowników.
Przygotujemy lub zaktualizujemy dokumentację systemową wymaganą do audytu certyfikacyjnego ISO 50001.
Zapewnimy wsparcie podczas audytu certyfikującego oraz pomożemy w działaniach poaudytowych.

Skontaktuj się z nami i sprawdź, jak możemy pomóc Twojej organizacji przejść od analizy energii do realnych wyników biznesowych.

Chcesz dowiedzieć
się więcej?

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Napisz lub zadzwoń, by poznać szczegóły współpracy.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania treści marketingowych na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym. Zgoda jest dobrowolna. Mam prawo cofnąć zgodę w każdym czasie. Mam prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia... Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania treści marketingowych na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym. Zgoda jest dobrowolna. Mam prawo cofnąć zgodę w każdym czasie. Mam prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo sprzeciwu, prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego lub przeniesienia danych. Administratorem danych osobowych jest WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5. Administrator przetwarza dane zgodnie z Polityką Prywatności

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania odpowiedzi na przesyłane na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym zapytanie. Zgoda jest dobrowolna, jednakże w przypadku jej braku Administrator danych osobowych nie może... Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania odpowiedzi na przesyłane na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym zapytanie. Zgoda jest dobrowolna, jednakże w przypadku jej braku Administrator danych osobowych nie może odpowiedzieć na przesłane pytania. Mam prawo cofnąć zgodę w każdym czasie. Mam prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo sprzeciwu, prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego lub przeniesienia danych. Administratorem danych osobowych jest WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5. Administrator danych osobowych przetwarza dane zgodnie z Polityką Prywatności .

Zobacz także:

Kontekst organizacji wg ISO 14001:2026

Oczekująca na publikację norma ISO 14001:2026 nadaje zarządzaniu środowiskowemu bardziej strategiczny charakter. Pojawi się w okolicznościach rosnących wymagań regulacyjnych, presji klimatycznej i rozwoju raportowania ESG. System zarządzania środowiskowego staje się obecnie kluczowym narzędziem wspierającym podejmowanie decyzji biznesowych oraz budowanie długoterminowej wartości organizacji. W dzisiejszym artykule zastanowimy się nad tym, w jaki sposób zaproponowane w ISO 14001:2026 spojrzenie na kontekst

Czytaj dalej

WISO GROUP Sp. z o.o.

ul. Rynek 29/5
32-300 Olkusz
NIP: 6372199840