Nowa dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej (EED) – czy certyfikat ISO 50001 będzie obowiązkiem?

efektywność energetyczna
efektywność energetyczna

W dobie rosnących cen energii i zwiększającej się presji na redukcję emisji CO2, efektywność energetyczna staje się jednym z filarów konkurencyjności przedsiębiorstw. W zrewidowanej dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej (EED) dostrzeżono wartość systemowego podejścia do zarządzania energią, które pozwala na ciągłą identyfikację potencjału oszczędności i szybkie reagowanie na zmiany warunków rynkowych. Nowe przepisy, opisane w dyrektywie EED (Energy Efficiency Directive) wprowadzają szereg obowiązków dla przedsiębiorstw, w zależności od poziomu rocznego zużycia energii oraz definiują jasne terminy na ich realizację. 

 

W kolejnych częściach artykułu przedstawimy progi zużycia energii wraz z przypisanymi im obowiązkami. Wyjaśnimy, kto musi wdrożyć ISO 50001 i do kiedy należy uzyskać certyfikat. Porównamy audyty energetyczne przedsiębiorstw z systemem zarządzania energią, a także przeanalizujemy wyzwania i korzyści płynące z nowych regulacji.

Nowa dyrektywa EED – jakie obowiązki wprowadza?

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1791 z dnia 13 września 2023 r. w sprawie efektywności energetycznej (EED) wprowadza zupełnie inne niż do tej pory kryteria rozdziału obowiązków. Odchodzi od tradycyjnego podziału na przedsiębiorstwa „duże” i MŚP, zastępując go bardziej elastycznym kryterium rocznego zużycia energii. Klasyfikacja podmiotów opiera się na obiektywnym wskaźniku, co pozwala na precyzyjne dostosowanie wymagań do rzeczywistych potrzeb i potencjału oszczędności. Te o największym zużyciu wprowadzą system zarządzania energią ISO 50001, a pozostałe przyjrzą się swojej gospodarce energetycznej podczas audytów energetycznych. Taki model zapewnia, że najbardziej energochłonne organizacje podejmą najintensywniejsze środki zaradcze. 

Kto musi wdrożyć ISO 50001?

Zgodnie z Art. 11 przedsiębiorstwa, których średnie roczne zużycie energii w ciągu ostatnich trzech lat, przy uwzględnieniu wszystkich jej nośników, przekroczyło 85 TJ, mają wdrożyć system zarządzania energią. System ten powinien być certyfikowany przez niezależny organ, zgodnie z odpowiednimi normami europejskimi lub międzynarodowymi (czyli ISO 50001). Przedsiębiorstwa z tej grupy muszą uzyskać certyfikat ISO 50001 do 11 października 2027 roku.

W tym samym artykule zdefiniowano również drugą grupę przedsiębiorstw, których roczne zużycie energii, liczone w analogiczny sposób, znajduje się w przedziale 10 – 85 TJ. Ich podstawowym obowiązkiem jest przeprowadzenie audytu energetycznego przedsiębiorstwa. Pierwszy audyt powinien zostać zakończony najpóźniej 11 października 2026 roku. Z tego obowiązku zwolnione jednak będą te organizacje, które wdrożyły system zarządzania energią i uzyskały certyfikat ISO 50001. 

 

Poniżej przedstawiamy porównanie obowiązków wynikających z nowej  dyrektywy EED z obecnymi, zapisanymi w ustawie o efektywności energetycznej z 2016 roku:

Ustawa z 2016 r.Nowa dyrektywa EED (2023/1791)
Kryterium rozdziału obowiązkówWielkość przedsiębiorstwa (zatrudnienie, obrót, suma bilansowa)Średnie roczne zużycie energii w ciągu ostatnich trzech lat
Przedsiębiorstwa zobowiązaneDuże firmy (>250 osób; obrót >50mln Euro lub suma bilansowa >43mln Euro)Średnie roczne zużycie energii 10 – 85 TJŚrednie roczne zużycie energii >85 TJ
Obowiązki ● Audyt energetyczny przedsiębiorstwa
Lub
● System zarządzania energią ISO 50001
Lub
● Audyt energetyczny przedsiębiorstwa w ramach systemu EMAS
Audyt energetyczny przedsiębiorstwa
Lub
Wdrożenie i certyfikacja systemu zarządzania energią ISO 50001
Wdrożenie i certyfikacja systemu zarządzania energią ISO 50001
TerminyCo 4 lata Do 11.10.2026 r.
Audyty energetyczne powtarzane co 4 lata
Do 11.10.2027 r.

Poza wymienionymi obowiązkami, recast dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej

nakazuje państwom członkowskim wdrożenie mechanizmów zachęcających przedsiębiorstwa do stosowania systemów zarządzania energią. Ma to mieć zastosowanie również firm, których zużycie energii jest na poziomie niższym niż 10 TJ / rok. 

ISO 50001 czy audyt energetyczny - co wybrać?

Dotychczasowe audyty energetyczne przedsiębiorstw dawały odpowiedź na to, jaki jest potencjał do poprawy efektywności energetycznej. Stanowiły pewien rodzaj diagnozy stanu obecnego i zawierały szereg sugestii, bez wiążących celów, planu działania oraz konieczności ich realizacji i monitorowania. W ich „nowym wydaniu” na zaleceniach się nie skończy, bowiem na ich podstawie przedsiębiorstwo będzie musiało sporządzić konkretny i wykonalny plan działania. Konieczna będzie techniczna i ekonomiczna analiza wykonalności poszczególnych działań oraz alokacja środków na realizację poszczególnych zadań. Plan działania oraz wskaźnik wdrożenia zaleceń mają być publikowane w sprawozdaniu rocznym przedsiębiorstwa podawane do wiadomości publicznej. Od poprawy efektywności energetycznej nie ma zatem ucieczki.

 

ISO 50001 oferuje jednak o wiele więcej, zmierzając do systematycznej poprawy wyniku energetycznego. Opiera się na zasadach ciągłego doskonalenia, zgodnie z cyklem PDCA (plan-do-check-act). W przeciwieństwie do jednorazowego audytu, ISO 50001 wymaga również zaangażowania struktury zarządczej i daje możliwość regularnego przeglądu, aktualizacji celów oraz realizacji projektów poprawy efektywności energetycznej. Wspiera rozwój kompetencji pracowników i buduje kulturę organizacyjną, sprzyjającą efektywnemu wykorzystaniu energii. Daje szereg narzędzi, wskaźników i dostarcza twardych danych, również ekonomicznych, niezbędnych w procesach decyzyjnych. Takie podejście do zarządzania energią przyczynia się zarówno do poprawy efektywności operacyjnej (poprzez obniżenie kosztów), jak i pozytywnie wpływa na środowisko, redukując emisje gazów cieplarnianych. Cykliczność i systematyczność, leżące u podstaw ISO 50001, pomagają również minimalizować ryzyko, zwiększając bezpieczeństwo energetyczne przedsiębiorstwa. 

 

Przedsiębiorstwa zużywające powyżej 85 TJ energii rocznie już niebawem przekonają się o zaletach ISO 50001. Firmy zużywające mniej energii również mogą tego doświadczyć, ponieważ norma ISO 50001 może być stosowana we wszystkich organizacjach, niezależnie od ich wielkości i sektora.

 

O tym jak System Zarządzania Energią ISO 50001 może pomóc Twojej firmie obniżyć koszty zużywanej energii, przeczytasz w naszej Bazie Wiedzy.

ISO 50001 – jak się przygotować?

Najlepszym sposobem przygotowania firmy na wyzwania wynikające z EED jest wdrożenie i certyfikacja systemu zarządzania energią ISO 50001. Wymaga to odpowiedniej implementacji wymagań standardu. Najlepiej, gdy w tym procesie uczestniczy niezależny ekspert – osoba z zewnątrz np. Pełnomocnik ds. ISO, który może obiektywnie ocenić stan zarządzania energią w przedsiębiorstwie i zasugerować obszary do poprawy.

 

Firma taka jak WISO Group to najlepszy partner w przygotowaniach do audytu certyfikującego. 

Co konkretnie możemy zaoferować Twojej organizacji?

  • Krok po kroku przeprowadzimy Cię przez proces wdrożenia wymagań normy ISO 50001 – udzielimy konsultacji, odpowiemy na pytania i rozwiejemy wątpliwości.
  • Zrealizujemy audyt diagnostyczny oraz przegląd energetyczny – ocenimy aktualny stan zarządzania energią w organizacji, ustalimy stosowne wskaźniki umożliwiające monitorowanie postępów i sporządzimy szczegółowy raport z zaleceniami.
  • Przeanalizujemy kluczowe umowy z dostawcami energii.
  • Sprawdzimy możliwości techniczne, organizacyjne i ekonomiczne poprawy efektywności energetycznej.
  • Opracujemy i/lub zaktualizujemy dokumentację systemową niezbędną podczas audytu zewnętrznego ISO 50001.
  • Przeszkolimy personel z zakresu wymagań normy oraz praktycznego zastosowania zasad systemu zarządzania energią.
  • Zapewniamy obsługę abonamentową systemu zarządzania – cykliczne audyty wewnętrzne, bieżące prowadzenie dokumentacji, wsparcie w zakresie efektywności energetycznej oraz kompleksowe przygotowanie do kolejnych certyfikacji.

 

Chcesz dowiedzieć
się więcej?

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Napisz lub zadzwoń, by poznać szczegóły współpracy.





    WISO, członek zespołu, Martyna

    Zobacz także:

    audytor wewnętrzny

    Kim jest audytor wewnętrzny?

    Audytor wewnętrzny to kompetentny specjalista odpowiedzialny za niezależną i obiektywną ocenę zgodności systemów zarządzania z wymaganiami norm ISO, przepisami prawa i regulacjami wewnętrznymi. Poprzez realizację audytów wewnętrznych, weryfikuje skuteczność i efektywność procesów, identyfikuje niezgodności, ryzyka oraz możliwości doskonalenia. Jego działania wspierają organizację w utrzymaniu zgodności, podnoszeniu jakości oraz wdrażaniu zasady ciągłego doskonalenia w ramach zintegrowanych systemów zarządzania. Co warto wiedzieć o pracy

    Czytaj dalej

    Chcesz dowiedzieć się więcej?