Zarządzanie AI zgodnie z normą ISO/IEC 42001

ai
ai

Sztuczna inteligencja przestaje być futurystyczną wizją, a staje się codziennością biznesu, administracji i życia społecznego. Coraz chętniej korzystamy z algorytmów i modeli, które wspierają podejmowanie decyzji, automatyzują procesy, analizują dane, poprawiają efektywność, komunikują się z klientami, a nawet generują nowe źródła przychodu. Ten dynamiczny rozwój z jednej strony niesie ze sobą ogromny potencjał, a z drugiej… nowe zagrożenia. Ryzyko może dotyczyć samej technologii, jednak równie istotne (lub nawet istotniejsze) są wyzwania z obszaru prawnego, etycznego i społecznego. Dlatego kluczowym pytaniem nie jest to, czy wdrażać AI (ang. artifical intelligence), tylko jak zarządzać sztuczną inteligencją w sposób odpowiedzialny, przejrzysty i zgodny z regulacjami? 

 

Odpowiedzią jest norma ISO/IEC 42001 – pierwszy międzynarodowy standard, poświęcony  zarządzaniu sztuczną inteligencją. To narzędzie, które pomaga organizacjom wdrażać rozwiązania AI w sposób bezpieczny, zgodny z prawem i społecznie odpowiedzialny, jednocześnie zwiększając ich wartość biznesową. 

Czym jest ISO/IEC 42001?

ISO/IEC 42001 to norma systemowa dotycząca zarządzania sztuczną inteligencją (AIMS, ang. Artificial Intelligence Management System). Określa wymagania dla organizacji w zakresie odpowiedzialnego, zgodnego z prawem i etycznego wykorzystania AI – od tworzenia i wdrażania polityki AI, przez zarządzanie ryzykiem, aż po nadzór nad całym cyklem życia systemów. Układ i logika normy zostały opracowane w oparciu o strukturę wysokiego poziomu (HLS, czyli High-Level Structure) . Dzięki temu ISO/IEC 4201 jest spójna z pozostałymi systemami zarządzania ISO, jednak uwzględnia specyfikę AI, w tym jej dynamiczny charakter, ograniczoną wyjaśnialność funkcjonowania jej algorytmów oraz ryzyka etyczne i społeczne (np. uprzedzenia, wykluczenie). Wymaga od organizacji m.in. zapewnienia przejrzystości, jakości danych, adekwatnych kompetencji zespołów oraz nadzoru nad partnerami biznesowymi. Opiera się na cyklu ciągłego doskonalenia (PDCA), dzięki temu ISO/IEC 42001 stanowi praktyczne narzędzie, które pomaga organizacjom korzystać z rozwiązań AI w sposób bezpieczny, transparentny i budzący zaufanie.

Jakie są wymagania ISO/IEC 42001?

Systemy oparte na AI posiadają szereg cech, które wymagają specyficznego dla nich podejścia w zarządzaniu. AI nie działa według w pełni przewidywalnych reguł, a jej zdolność do samodzielnego uczenia i doskonalenia zmienia jej zachowanie w czasie. Norma ISO/IEC 42001 wprowadza wytyczne dopasowane do charakterystyki wykorzystania systemów AI w organizacjach, takie jak:

 

  • tworzenie polityki, wyznaczanie celów i sposobów ich realizacji w zakresie wykorzystania sztucznej inteligencji
  • identyfikację szans i zagrożeń związanych z wykorzystaniem sztucznej inteligencji, w tym zarządzanie ryzykiem technologicznym, prawnym, etycznym i reputacyjnym
  • analizowanie wpływu systemów AI na otoczenie, w tym różne grupy społeczne
  • nadzór nad całym cyklem życia rozwiązań opartych na AI – od projektowania, aż po wycofanie z użytkowania
  • zapewnienie jakości i spójności danych, przejrzystości działania oraz właściwych kompetencji i świadomości personelu
  • nadzór nad dostawcami, partnerami i stronami trzecimi w celu realizacji ustanowionej polityki i celów

Ze względu na ewolucyjny charakter rozwiązań AI, rola ciągłego doskonalenia jest niezwykle istotna w systemie zarządzania sztuczna inteligencją. Modele uczą się na podstawie nowych danych, a ich działanie jest nieustannie modyfikowane, co prowadzi zarówno do szans, jak i do nowych zagrożeń. Dlatego organizacja nie może poprzestać na jednorazowym wdrożeniu systemu – konieczne jest stałe monitorowanie jakości i skuteczności algorytmów, okresowa weryfikacja skuteczności systemu zarządzania, aktualizacja analizy ryzyka oraz dostosowywanie procesów do zmieniających się warunków biznesowych, technologicznych i regulacyjnych. 

Czy ISO/IEC 42001 jest dla każdej organizacji?

Tak, wymagania normy ISO/IEC 42001 można zastosować w każdej organizacji, niezależnie od jej wielkości, rodzaju i charakteru działalności. Jeśli Twoja firma dostarcza, korzysta lub planuje wykorzystanie rozwiązań, usług i produktów opartych na AI – ten system zarządzania jest dla Ciebie. A jeżeli dopiero zastanawiasz się nad wdrożeniem AI w swojej firmie, norma ISO/IEC 42001 będzie świetnym narzędziem do zrozumienia szans i wyzwań z tym związanych.

Dlaczego warto wdrożyć ISO/IEC 42001?

Sztuczna inteligencja daje firmom ogromne możliwości – usprawnia procesy, pozwala lepiej wykorzystywać dane i napędza innowacje. Wraz z korzyściami pojawiają się jednak ryzyka, które wymagają odpowiedzialnego podejścia. W tym kontekście, system zarządzania AI zgodny z ISO/IEC 42001 przynosi szereg wymiernych korzyści:

 

  • Wzrost zaufania interesariuszy – przejrzystość procesów, jasne zasady odpowiedzialności i nadzór nad działaniem systemów, leżące u podstaw ISO/IEC 42001, zwiększają wiarygodność organizacji w oczach klientów, partnerów, instytucji publicznych i regulatorów. 
  • Zgodność z regulacjami – system zarządzania zgodny z wymaganiami ISO/IEC 42001 wspiera spełnienie wymogów prawnych i branżowych (m.in. AI Act, RODO, prawo konsumenckie), ułatwia ocenę ryzyk i wpływu AI oraz pomaga wykazać należytą staranność przed organami nadzoru. 
  • Transparentność i kontrola – ISO/IEC 42001 ułatwia dokumentowanie, raportowanie i monitorowanie działania systemów AI. Dzięki temu możliwy jest regularny nadzór, szybka reakcja na nieprawidłowości i lepsze zrozumienie algorytmów – zarówno przez osoby wdrażające, jak i użytkowników. 
  • Ograniczenie ryzyka – systemowe podejście do zarządzania ryzykiem w duchu normy ISO/IEC 42001 ogranicza prawdopodobieństwo poważnych incydentów, zarówno technologicznych, prawnych, jak i tych wpływających na reputację Twojej firmy. Chroni to nie tylko przed kosztownymi błędami, ale też wzmacnia pozycję rynkową Twojej marki.
  • Przewaga konkurencyjna – posiadanie certyfikatu ISO/IEC 42001 to jasny sygnał dla rynku, że organizacja korzysta z AI w sposób bezpieczny i odpowiedzialny. Certyfikacja wzmacnia wizerunek firmy jako lidera innowacji, ułatwia zdobywanie nowych klientów i kontraktów, a także zwiększa atrakcyjność w oczach inwestorów i partnerów biznesowych. 

Jak wdrożyć ISO/IEC 42001?

Wdrożenie normy ISO/IEC 42001 to proces obejmujący wiele obszarów działalności organizacji i angażujący różne grupy interesariuszy (wewnętrznych i zewnętrznych). Jego celem jest stworzenie spójnego systemu zarządzania AI, który wspiera odporność organizacji poprzez bezpieczne, etyczne i zgodne z prawem wykorzystanie tej technologii. Zestaw działań prowadzących do zgodności z normą ISO/IEC 42001 i przygotowania do certyfikacji powinien składać się z takich elementów, jak:

  • Analiza luk / audyt diagnostyczny – czyli badanie obecnych praktyk w kontekście wymagań ISO/IES 42001 i wskazanie obszarów wymagających zmian wraz z zaplanowaniem konkretnych działań.
  • Opracowanie, ustanowienie i integracja – wdrożenie systemu zarządzania AI zgodnego z wymaganiami ISO/IEC 42001 z uwzględnieniem specyfiki organizacji, jej kontekstu i wykorzystywanych rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji oraz integracja z istniejącymi procesami i systemami zarządzania.
  • Ocena ryzyka i możliwości – wdrożenie procesów, które pozwolą na systematyczną identyfikację zagrożeń, możliwości i wpływów AI, nadążających za ewolucją systemów opartych na sztucznej inteligencji.
  • Wdrożenie zasad etycznych – czyli odpowiedzialność społeczna wyrażona poprzez przyjęcie odpowiednich zasad i procedur dotyczących etyki, ochrony danych i prywatności.
  • Budowanie kompetencji i świadomości personelu – tworzenie kultury organizacyjnej opartej na odpowiedzialnym wykorzystaniu rozwiązań AI poprzez szkolenia dostarczające wiedzy i wzmacniające świadomość personelu.
  • Monitorowanie, ocena i ciągłe doskonalenie – podążające za dynamiką modeli AI działania oceniające skuteczność wdrożenia wymagań ISO/IEC 42001 i korygowanie przyczyn stwierdzonych odchyleń i niezgodności.

Najlepiej, gdy w tym procesie uczestniczą niezależni eksperci – osoby z zewnątrz, która mogą obiektywnie ocenić metody zarządzania w obszarze systemów AI w Twojej firmie, zasugerować obszary do poprawy, zadbać o kompetencje personelu i przygotować organizację do certyfikacji.

 

Wsparcie WISO Group w zakresie ISO/IEC 42001

Wdrażanie normy ISO/IEC 42001 to inwestycja w bezpieczne, etyczne i transparentne wykorzystanie sztucznej inteligencji, przynosząca realne korzyści biznesowe. Dlatego, jeśli szukasz najlepszego wsparcia w tym procesie, skontaktuj się z nami:

 

  • Przeprowadzimy analizę luk – ocenimy obecne praktyki związane z wykorzystaniem AI w organizacji, zidentyfikujemy luki względem wymagań normy ISO/IEC 42001 i przygotujemy raport z rekomendacjami.
  • Przeanalizujemy procesy, dane i systemy AI – sprawdzimy, w jaki sposób sztuczna inteligencja jest projektowana, wdrażana i nadzorowana, a także czy spełnia wymogi etyczne, prawne i techniczne.
  • Opracujemy i/lub zaktualizujemy dokumentację systemową (AIMS) – stworzymy polityki, procedury i instrukcje wymagane przez normę, w tym dotyczące zarządzania ryzykiem, transparentności i ochrony danych.
  • Wdrożymy proces oceny ryzyka i wpływu AI – pomożemy opracować mechanizmy identyfikacji zagrożeń technologicznych, prawnych, etycznych i społecznych, a także procedury reagowania.
  • Przeszkolimy personel – przygotujemy szkolenia dostosowane do różnych grup w organizacji: od zarządu, przez osoby odpowiedzialne za wdrożenia AI, po pracowników korzystających z systemów.
  • Wspomożemy w integracji z innymi systemami ISO – np. ISO 9001, 27001 lub 14001, aby zarządzanie AI było spójne z dotychczasowymi standardami w organizacji.
  • Przygotujemy do certyfikacji – przeprowadzimy audyty wewnętrzne, sprawdzimy dokumentację i procesy, a następnie przygotujemy organizację do oceny przez jednostkę certyfikującą.
  • Zapewniamy obsługę abonamentową systemu – bieżące wsparcie w utrzymaniu i doskonaleniu systemu zarządzania AI, aktualizację dokumentacji, cykliczne audyty wewnętrzne oraz przygotowanie do kolejnych certyfikacji.

 

Skontaktuj się z nami, aby dowiedzieć się więcej na temat możliwych modeli współpracy. Chętnie poznamy Twoje oczekiwania i cele, które chcesz osiągnąć poprzez wdrożenie ISO/IEC 42001.

Chcesz dowiedzieć
się więcej?

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Napisz lub zadzwoń, by poznać szczegóły współpracy.





    WISO, członek zespołu, Martyna

    Zobacz także:

    system zarządzania środowiskowego

    System zarządzania środowiskowego jako istotny element strategii biznesowej firmy

    W czasach, kiedy świadomość ekologiczna rośnie, a regulacje prawne stają się coraz bardziej restrykcyjne, firmy muszą dostosować swoje strategie biznesowe do nowych realiów. System zarządzania środowiskowego (EMS) staje się jednak nie tylko narzędziem do spełniania wymogów prawnych, ale także kluczowym elementem budowania przewagi konkurencyjnej. Wprowadzenie norm ISO, w tym ISO 14001, może znacząco wpłynąć na rozwój firmy, poprawiając jej

    Czytaj dalej
    Powrót do bloga
    Wiso

    WISO GROUP Sp. z o.o.

    ul. Rynek 29/5
    32-300 Olkusz
    NIP: 6372199840

    Usługi

    Wdrożenie Systemów Zarządzania
    Obsługa abonamentowa
    Audyt Systemowy firmy
    Szkolenia zamknięte i otwarte​
    Oferta szkoleń WISO
    Obsługa środowiskowa
    Ocena zgodności z wymaganiami prawnymi

    Produkty

    ISO 9001​
    ISO 14001
    ISO 45001
    ISO 50001
    ISO 27001
    ISO/IEC 42001
    ISO 19443
    BDO, SUP, KOBIZE

    Więcej o nas

    Polityka prywatności
    Baza Usług Rozwojowych
    Kontakt

    Wszystkie prawa zastrzeżone. Copyright 2021-23 – WISO GROUP.

    Chcesz dowiedzieć się więcej?