Substancje chemiczne pod kontrolą – REACH i CLP w praktyce

REACH i CLP to dwa kluczowe, uzupełniające się rozporządzenia Unii Europejskiej dotyczące chemikaliów. REACH (rejestracja, ocena, autoryzacja) odpowiada za zbieranie danych o ryzyku substancji (czyli: „co wiemy o substancji?”), natomiast CLP (klasyfikacja, oznakowanie, pakowanie) określa, jak to ryzyko zakomunikować na etykiecie (czyli: „jak to przedstawiamy?”). Przedsiębiorstwa muszą m.in. przygotowywać karty charakterystyki (SDS), rejestrować substancje w Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA) i stosować poprawne etykiety. W tym artykule przyjrzymy się praktycznym aspektom wdrażania obu regulacji w firmach.

Omówimy też, jak obie regulacje współdziałają w praktyce, aby zapewnić bezpieczeństwo pracowników, konsumentów i środowiska. Zwrócimy uwagę na najczęstsze wyzwania, z którymi mierzą się firmy oraz podpowiemy, jakie kroki ułatwiają zachowanie zgodności z przepisami.

W tym artykule wyjaśniamy między innymi:

Czym jest REACH?
Jak przygotować się na spełnienie wymagań REACH?
Na co zwrócić uwagę podczas rejestracji REACH?
Czym jest CLP?
Jak przygotować się na spełnienie wymagań CLP?
Czym zajmuje się Krajowe Centrum Informacyjne do spraw REACH i CLP?
Kiedy REACH i CLP stają się zobowiązaniami dotyczącymi zgodności w ISO 14001?

Czym jest REACH?

REACH to rozporządzenie UE nr 1907/2006 w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów. Nakłada na producentów i importerów substancji chemicznych obowiązek ich rejestracji na terenie EOG w Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA), jeżeli są one wytwarzane lub sprowadzane w ilości przekraczającej 1 tonę rocznie. Wymaga również opracowania i przekazywania kart charakterystyki dla wybranych substancji i mieszanin, tak aby zapewnić właściwe informowanie o zagrożeniach i zasadach bezpiecznego stosowania. Jednocześnie wprowadza mechanizmy ograniczania ryzyka poprzez identyfikację substancji szczególnie niebezpiecznych, dla których stosowania mogą obowiązywać restrykcje lub konieczność uzyskania specjalnego zezwolenia. Należy zauważyć, że przepisy rozporządzenia REACH dotyczą wszystkich substancji chemicznych, niezależnie od tego, czy są wykorzystywane w przemyśle, czy w codziennym życiu. Znajdują się m.in. w środkach czystości, farbach, kosmetykach, a także w wyrobach gotowych, takich jak odzież, meble czy urządzenia elektryczne.

W praktyce REACH przenosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo chemikaliów na przedsiębiorstwa, zobowiązując je do gromadzenia danych, oceny ryzyka oraz wdrażania odpowiednich środków kontroli. Regulacja ta wpływa na cały łańcuch dostaw – od producentów surowców, przez importerów, dystrybutorów, aż po użytkowników końcowych – zwiększając transparentność informacji o substancjach chemicznych oraz wspierając ochronę środowiska i zdrowia ludzi.

Jak przygotować się na spełnienie wymagań REACH?

Przygotowanie do spełnienia wymagań rozporządzenia REACH powinno przebiegać w sposób uporządkowany i etapowy. Najlepiej jest rozpocząć od rzetelnej analizy działalności Twojej organizacji w kontekście stosowanych substancji chemicznych. Pierwszym krokiem jest zatem ocena, czy działalność Twojej organizacji wiąże się z obowiązkiem rejestracji substancji. Pamiętaj, że dotyczy to w szczególności przypadków ich produkcji lub importu w ilościach przekraczających 1 tonę rocznie. Na tym etapie konieczne jest dokładne zidentyfikowanie substancji oraz określenie ich zastosowań i wolumenów. Następnie należy przeanalizować wymagania prawne związane z ewentualnymi ograniczeniami oraz obowiązkiem uzyskania zezwoleń. Obejmuje to weryfikację, czy dana substancja znajduje się na listach ograniczeń lub w wykazie substancji wzbudzających szczególne obawy (SVHC), co może wpływać na możliwość jej stosowania lub wprowadzania do obrotu.

Kolejnym etapem jest zgromadzenie pełnego zestawu informacji niezbędnych do rejestracji. W praktyce oznacza to zebranie danych dotyczących właściwości fizykochemicznych, toksykologicznych i ekotoksykologicznych substancji, a w razie braków – zaplanowanie i wykonanie odpowiednich badań laboratoryjnych. Dane te stanowią podstawę do opracowania dokumentacji rejestracyjnej. Po skompletowaniu informacji przechodzi się do właściwego procesu rejestracji, który obejmuje przygotowanie dossier oraz jego przedłożenie w Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA). Wymaga to zachowania zgodności formalnej i merytorycznej z wymaganiami rozporządzenia oraz odpowiedniego uzasadnienia klasyfikacji i zastosowań substancji. Równolegle istotne jest opracowanie kart charakterystyki dla substancji i mieszanin, które tego wymagają. Dokumenty te powinny zawierać aktualne i zgodne z przepisami informacje dotyczące zagrożeń, środków ostrożności oraz zasad bezpiecznego stosowania, stanowiąc podstawę komunikacji w łańcuchu dostaw.

Cały proces wymaga również bieżącej weryfikacji zgodności oraz aktualizacji danych, tak aby zapewnić ciągłe spełnianie wymagań REACH w zmieniającym się otoczeniu regulacyjnym i operacyjnym. Brak rejestracji oznacza dla firmy zakaz obrotu substancją na terytorium Unii Europejskiej.

Na co zwrócić uwagę podczas rejestracji REACH?

Proces rejestracji substancji w ramach rozporządzenia REACH jest przedsięwzięciem, które wymaga nie tylko przygotowania dokumentacji, ale przede wszystkim zrozumienia całego systemu odpowiedzialności producenta i importera. Kluczowe jest właściwe określenie roli Twojego przedsiębiorstwa w łańcuchu dostaw i identyfikacja wszystkich substancji podlegających rejestracji, wraz z ich ilościami i zastosowaniami. Od tego bowiem zależy zakres Twoich obowiązków regulacyjnych. Ważne jest też właściwe gromadzenie danych dotyczących właściwości chemicznych, toksykologicznych i ekotoksykologicznych substancji. Informacje te muszą być rzetelne, spójne i aktualne, ponieważ stanowią podstawę zarówno klasyfikacji substancji, jak i komunikacji ryzyka w łańcuchu dostaw. Równie istotna jest znajomość obsługi narzędzi wykorzystywanych podczas rejestracji, w tym w szczególności REACH-IT. Jest to centralny system informatyczny ECHA służący do bezpiecznego przesyłania, przetwarzania i zarządzania dokumentacją rejestracyjną substancji chemicznych.

Innym ważnym narzędziem jest IUCLID, służący do przygotowania kluczowego dokumentu rejestracyjnego – czyli dossier. Podczas tworzenia dossier REACH należy przede wszystkim wybrać odpowiedni typ zgłoszenia:

czy dotyczy standardowego zastosowania substancji?
czy substancja jest stosowana sama, czy w mieszaninach?
czy rejestracja dotyczy substancji pośredniej (stosowanej do wytwarzania mieszanin)?
czy pełnisz rolę głównego rejestrującego?
czy jesteś członkiem konsorcjum?

W sekcji informacji administracyjnych można zaznaczyć dane, które powinny być traktowane jako poufne (np. zakres tonażu lub numer rejestracyjny). Można też wskazać ewentualne zwolnienie z opłat dla substancji w ilości 1–10 ton rocznie. Nie można zapomnieć o nadaniu nadanie dossier czytelnej nazwy, która ułatwi jego identyfikację.

Błędy w systemie IUCLID, takie jak brak pełnych danych albo nieprawidłowe wypełnienie formularzy, mogą opóźnić rejestrację poprzez konieczność wprowadzania poprawek. Nie można również zapominać o utrzymaniu rejestracji w dłuższej perspektywie. Regularne przeglądy dokumentacji oraz reagowanie na pytania ze strony ECHA zapewniają ciągłą zgodność z rozporządzeniem i minimalizują ryzyko prawne lub operacyjne.

Czym jest CLP?

CLP (ang. Classification, Labelling and Packaging) to rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1272/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie klasyfikacji, etykietowania i pakowania substancji i mieszanin chemicznych. Wymagania CLP koncentrują się na ochronie zdrowia ludzi oraz środowiska poprzez wprowadzenie jednolitych zasad identyfikacji zagrożeń i ich komunikowania. Osiągane jest to dzięki stosowaniu standaryzowanych kryteriów klasyfikacji oraz czytelnych elementów oznakowania, takich jak piktogramy lub hasła ostrzegawcze wskazujące rodzaj i poziom ryzyka. W przypadku, gdy substancja lub mieszanina chemiczna zostanie sklasyfikowana jako stwarzająca zagrożenie, na etykiecie opakowania należy umieścić określone elementy, które pozwalają jednoznacznie przekazać informacje o ryzyku. Należą do nich przede wszystkim:

nazwa, adres i numer telefonu dostawcy lub dostawców
nominalna ilość substancji lub mieszaniny w opakowaniach udostępnianych ogółowi społeczeństwa
identyfikator produktu
piktogramy określające rodzaj zagrożenia
zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia
odpowiednie zwroty wskazujące środki ostrożności

Poza wymienionymi, mogą (lub powinny) pojawić się także różne istotne informacje uzupełniające. W efekcie użytkownicy chemikaliów – zarówno profesjonaliści, jak i konsumenci – otrzymują jasne i porównywalne informacje, które wspierają ich bezpieczne stosowanie oraz ograniczanie ryzyka wypadków i negatywnego wpływu na zdrowie.

Z perspektywy przedsiębiorstw CLP wprowadza zatem konkretne obowiązki jeszcze przed wprowadzeniem substancji lub mieszaniny do obrotu. Producenci i importerzy są zobowiązani do dokonania oceny właściwości i przypisania odpowiedniej klasy zagrożenia, a następnie do właściwego oznakowania oraz zaprojektowania opakowania w sposób zapewniający bezpieczeństwo w całym cyklu dystrybucji i użytkowania. Regulacja ta wzmacnia przejrzystość w łańcuchu dostaw i stanowi istotny element systemu zarządzania chemikaliami w Unii Europejskiej, komplementarny wobec wymagań rozporządzenia REACH.

Jak przygotować się na spełnienie wymagań CLP?

Przygotowanie do spełnienia wymagań rozporządzenia CLP wymaga systematycznego podejścia, które pozwoli zapewnić prawidłową klasyfikację, oznakowanie i pakowanie wszystkich substancji oraz mieszanin chemicznych stosowanych w organizacji.

Pierwszym krokiem jest przeprowadzenie pełnej inwentaryzacji używanych substancji i mieszanin, co pozwala określić, które z nich podlegają regulacjom CLP i wymagają dalszych działań. Następnie każdą zidentyfikowaną substancję należy poddać ocenie zagrożeń, uwzględniając jej właściwości fizykochemiczne, toksykologiczne i ekologiczne. Na tej podstawie dokonuje się klasyfikacji zgodnej z kryteriami określonymi w CLP, co stanowi podstawę do właściwego oznakowania. Kolejnym istotnym elementem jest wprowadzenie spójnych zasad etykietowania i pakowania, które umożliwiają jednoznaczne przekazywanie informacji o zagrożeniach w całym łańcuchu dostaw. Równocześnie należy zapewnić, aby pracownicy korzystający z tych substancji byli odpowiednio poinformowani o potencjalnych zagrożeniach oraz sposobach bezpiecznego postępowania.

Cały proces wymaga również regularnego monitorowania i aktualizacji klasyfikacji oraz oznakowania w świetle nowych danych lub zmian w przepisach. Dzięki systematycznej kontroli i dostosowywaniu procedur organizacja może nie tylko spełniać wymogi CLP, ale też skutecznie minimalizować ryzyko związane z użytkowaniem chemikaliów i utrzymywać zgodność z najlepszymi praktykami w zakresie bezpieczeństwa chemicznego.

Skonsolidowane wersje REACH i CLP

W grudniu 2022 roku zostały przyjęte nowe skonsolidowane wersje rozporządzenia (WE) nr 1907/2006 (REACH) oraz rozporządzenia (WE) nr 1272/2008 (CLP). Wprowadzono w nich szereg zmian o charakterze merytorycznym. Obejmują one m.in. modyfikacje w załącznikach VI–X, polegające na rozszerzeniu zakresu danych, które należy przekazywać do Europejskiej Agencji Chemikaliów w ramach procesu rejestracji substancji. Zmiany objęły również załącznik XIV, do którego dopisano pięć kolejnych substancji podlegających procedurze udzielania zezwoleń (pozycje 55–59). Ponadto zaktualizowano załącznik XVII poprzez wskazanie nowych substancji objętych ograniczeniami w zakresie ich stosowania i wprowadzania do obrotu (pozycje 28, 29 i 30).

Kiedy REACH i CLP stają się zobowiązaniami dotyczącymi zgodności w ISO 14001?

W systemie ISO 14001 zobowiązania wynikające z REACH i CLP stają się wymagane w momencie, gdy organizacja zidentyfikuje je jako część swoich obowiązków prawnych, które musi przestrzegać w ramach zarządzania środowiskowego. Norma ISO 14001 wymaga, aby przedsiębiorstwo określiło wszystkie obowiązujące przepisy prawne dotyczące środowiska i uwzględniło je w planowaniu działań oraz systematycznym monitorowaniu zgodności. Oznacza to, że każda firma, która produkuje, importuje lub stosuje substancje chemiczne objęte regulacjami REACH i CLP, musi uwzględnić te przepisy w swoim systemie systemie zarządzania środowiskowego. Zarządzanie spełnieniem zobowiązań wynikającymi z przepisów REACH i CLP w ramach systemu ISO 14001 wymaga systematycznego podejścia, które łączy identyfikację przepisów prawnych, przypisanie odpowiedzialności, realizacje odpowiednich działań i monitorowanie zgodności. Świetnym rozwiązaniem służącym do identyfikacji, monitorowania i samodzielnej oceny zgodności jest SINGULA. Jest to inteligentna platforma wiedzy w modelu SaaS, stworzona z myślą o firmach, które chcą mieć pełną kontrolę nad zgodnością działań w obszarze BHP, ochrony środowiska i zarządzania energią. Więcej dowiesz się z oficjalnej strony SINGULA.

Wsparcie ekspertów w zakresie REACH i CLP

Jeżeli Twoja firma potrzebuje praktycznego wsparcia w zakresie zgodności z przepisami REACH i CLP, warto skorzystać ze wsparcia ekspertów.

WISO Group oferuje kompleksowe podejście do zarządzania chemikaliami. Pomagamy w audytach wewnętrznych, przygotowaniu dokumentacji rejestracyjnej, klasyfikacji i oznakowaniu substancji, a także w integracji tych procesów w systemie ISO 14001. Dzięki naszemu wsparciu przedsiębiorstwa mogą nie tylko spełnić wymogi prawne, ale także skutecznie minimalizować ryzyka środowiskowe i zdrowotne, zapewniając bezpieczeństwo pracowników oraz całego łańcucha dostaw.

Z WISO Group zgodność z REACH i CLP staje się prostsza.

Chcesz dowiedzieć
się więcej?

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Napisz lub zadzwoń, by poznać szczegóły współpracy.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania treści marketingowych na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym. Zgoda jest dobrowolna. Mam prawo cofnąć zgodę w każdym czasie. Mam prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia... Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania treści marketingowych na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym. Zgoda jest dobrowolna. Mam prawo cofnąć zgodę w każdym czasie. Mam prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo sprzeciwu, prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego lub przeniesienia danych. Administratorem danych osobowych jest WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5. Administrator przetwarza dane zgodnie z Polityką Prywatności

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania odpowiedzi na przesyłane na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym zapytanie. Zgoda jest dobrowolna, jednakże w przypadku jej braku Administrator danych osobowych nie może... Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania odpowiedzi na przesyłane na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym zapytanie. Zgoda jest dobrowolna, jednakże w przypadku jej braku Administrator danych osobowych nie może odpowiedzieć na przesłane pytania. Mam prawo cofnąć zgodę w każdym czasie. Mam prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo sprzeciwu, prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego lub przeniesienia danych. Administratorem danych osobowych jest WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5. Administrator danych osobowych przetwarza dane zgodnie z Polityką Prywatności .

Zobacz także:

Poprawa „ekologicznego” wizerunku firmy poprzez wdrożenie systemu zarządzania środowiskowego ISO 14001. Czy to możliwe?

Rosnąca presja społeczna i regulacyjna wymusza na przedsiębiorstwach intensyfikację działań w zakresie odpowiedzialności środowiskowej oraz budowania „ekologicznego” wizerunku firmy. Klienci, inwestorzy i instytucje finansowe oczekują nie tylko deklaracji, ale także konkretnych dowodów na to, że organizacje realnie ograniczają swój wpływ na środowisko. Działanie pod presją czasem kończy się drogą na skróty. Czasem pojawiają się puste obietnice, niepewne informacje, czy dane bez pokrycia. To esencja greenwashingu, czyli

Czytaj dalej

WISO GROUP Sp. z o.o.

ul. Rynek 29/5
32-300 Olkusz
NIP: 6372199840