GHG Protocol czy ISO 14064? Ślad węglowy organizacji w pytaniach i odpowiedziach

Rosnące wymagania klientów, inwestorów i administracji publicznej sprawiają, że rzetelne dane o emisjach stają się nie tylko elementem strategii zrównoważonego rozwoju, ale też warunkiem konkurencyjności na rynku. Dlatego coraz więcej organizacji mierzy i raportuje swój ślad węglowy – czyli całkowite emisje gazów cieplarnianych powstających w wyniku ich działalności. Sytuację dodatkowo stymulują akty prawne, takie jak dyrektywa CSRD, które nakładają obowiązki ujawnieniowe w tym zakresie.

Na drodze do wiarygodnego raportowania najczęściej pada kluczowe pytanie: czy GHG Protocol to właściwy wybór, czy może jednak lepiej skorzystać z ISO 14064? Jednakże, czy na pewno trzeba wybierać?

Co to jest GHG Protocol?

GHG Protocol to zestaw standardów i wytycznych dotyczących pomiaru, rozliczania oraz zarządzania emisjami gazów cieplarnianych (ang. Grenhouse Gas, w skrócie GHG). Jest wynikiem ponad 20-letniej współpracy pomiędzy WRI (World Resource Institute) i WBCSD (World Business Council for Sustainable Development). W 2023 roku aż 97% firm z indeksu S&P 500, które raportowały dane do CDP, korzystało z wytycznych GHG Protocol. Popularność GHG Protocol jest w dużej mierze wynikiem szerokiego zaangażowania interesariuszy biorących udział w konsultacjach podczas każdego projektu opracowywania lub nowelizacji standardów. GHG Protocol współpracuje z rządami, organizacjami branżowymi, NGO, przedsiębiorstwami oraz innymi instytucjami na całym świecie. Dzięki temu GHG Protocol skutecznie realizuje swoją misję tworzenia najwiarygodniejszych, dostępnych i powszechnie stosowanych standardów obliczania i raportowania emisji GHG.

Czym są emisje GHG?

Emisje GHG, których dotyczy GHG Protocol, to wprowadzone do powietrza w wyniku działalności człowieka gazy cieplarniane lub inne substancje, które pochłaniają i reemitują promieniowanie podczerwone. Zgodnie z Ustawą o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych z 2015 roku, zalicza się do nich przede wszystkim:

dwutlenek węgla
metan
podtlenek azotu
fluorowęglowodory
perfluorowęglowodory
sześcifluorek siarki

Co to jest ślad węglowy?

Wymienione gazy różnią się od siebie zdolnością do zatrzymywania ciepła w atmosferze oraz czasem, przez jaki pozostają aktywne. Każdy z nich ma inny współczynnik globalnego ocieplenia (GWP, ang. Global Warming Potential), który określa, ile razy dany gaz silniej wpływa na efekt cieplarniany niż CO2 w określonym horyzoncie czasowym (zazwyczaj 100 lat). Gdyby raportować je oddzielnie, trudno byłoby ocenić całkowity wpływ na klimat. Dwutlenek węgla został przyjęty jako gaz referencyjny (GWP=1), do którego porównuje się pozostałe. Dlatego emisje GHG podaje się jako ekwiwalent dwutlenku węgla, który oznacza ilość dowolnego gazu cieplarnianego, która wpływa na globalne ocieplenie w sposób odpowiadający jednostce masy dwutlenku węgla. Ślad węglowy to wyrażona w ekwiwalencie CO2 suma bilansowa emisji gazów cieplarnianych, spowodowanych działalnością podmiotu, człowieka, procesu lub które można przypisać do produktu w jego cyklu życia. W ten sposób prowadzi się analizy i raportowanie emisji GHG zgodnie z GHG Protocol i innymi standardami.

Ile jest zakresów emisji w GHG Protocol?

GHG Protocol dzieli emisje GHG na poziomie organizacji na 3 zakresy.

Zakres 1 (Scope 1) to emisje bezpośrednie np. ze spalania paliw, z procesów technologicznych, jak również ubytki czynników chłodniczych.

Zakres (Scope 2) to emisje pośrednie, które wynikają z wytwarzania energii (głównie energii elektrycznej i cieplnej) zakupionej przez organizację.

Zakres 3 (Scope 3) to emisje związane z całym łańcuchem wartości organizacji, który dzielony jest na 2 części:

upstream – aktywność na wyższym szczeblu – czyli w części łańcucha wartości poprzedzającym organizację;
downstream – aktywność na niższym szczeblu – czyli ta część łańcucha wartości, która jest „po organizacji” (np. transport wyrobu gotowego, dystrybucja, etap użytkowania, recykling).

Jakie są standardy GHG Protocol?

GHG Protocol nie jest jedną normą czy standardem, a ich zestawem, w skład którego wxhodzą:

Standard dotyczący śladu węglowego organizacji (GHG Protocol Corporate Accounting and Reporting Standard) – umożliwia firmom i innym instytucjom (np. NGO, uniwersytetom, agencjom rządowym) sporządzenie pełnego inwentarza emisji GHG i obliczenie śladu węglowego na poziomie korporacyjnym w zakresie 1 i 2.
Standard dla zakresu 3, obejmującego emisje w łańcuchu wartości (GHG Protocol Corporate Value Chain Standard). Pozwala organizacjom uwzględnić emisje pośrednie we wszystkich 15 kategoriach zakresu 3. Obejmuje to zarówno emisje upstream (np. z wydobycia surowców, transportu) jak i downstream (np. z użytkowania oraz utylizacji sprzedanych produktów)
Standard obliczania emisji GHG w cyklu życia produktu (GHG Protocol Product Standard). Dzięki podejściu opartemu na LCA (analiza cyklu życia) przedsiębiorstwa mogą zidentyfikować największe źródła emisji GHG – od pozyskania surowców przez produkcję, transport, użytkowanie aż po utylizację lub recykling produktu.
Standard projektowy (GHG Protocol for Project Accounting) – narzędzie do wyceny efektów redukcji emisji osiąganych przez realizację pojedynczych projektów. Zawiera zasady, koncepcje i metody umożliwiające ilościowe określanie redukcji emisji GHG wynikających z danego przedsięwzięcia.
Standard dla miast i społeczności (Global Protocol for Community-Scale Greenhouse Gas Emission Inventories). Pomaga w przygotowaniu kompleksowej inwentaryzacji emisji GHG na poziomie miasta (lub mniejszej jednostki administracyjnej) oraz wspiera planowanie działań klimatycznych.
Standard dotyczący polityki i działań (GHG Protocol Policy and Action Standard), który zapewnia ujednolicone podejście do szacowania wpływu polityk i działań na emisję gazów cieplarnianych. Przeznaczony do stosowania na poziomie krajowym, jak również na szczeblu miejskim.
Standard wyznaczania celów mitygacyjnych (GHG Protocol Mitigation Goal Standard) zawierający wytyczne dotyczące projektowania krajowych i regionalnych celów łagodzenia zmian klimatu oraz ujednolicone podejście do oceny i raportowania postępów w ich realizacji.

Ponadto, w zasobach GHG Protocol znajduje się szereg wytycznych i narzędzi, które wspomagają stosowanie poszczególnych standardów.

Czy GHG Protocol jest lepszy od ISO 14064?

GHG Protocol to przede wszystkim praktyczne narzędzie operacyjne – dostarcza szczegółowych wytycznych, przykładów i metod obliczeń, które ułatwiają firmom przygotowanie pełnego bilansu emisji w trzech zakresach (Scope 1, 2 i 3). Jest bardzo popularny wśród organizacji raportujących dane do CDP albo w ramach strategii ESG, ponieważ jest łatwo zrozumiały i kompatybilny z globalnymi systemami raportowania.

ISO 14064 z kolei jest formalną normą międzynarodową, częścią rodziny standardów ISO 14000. Oferuje większą elastyczność i możliwość certyfikacji przez niezależną jednostkę, co jest istotne dla organizacji, które chcą potwierdzić zgodność swoich danych z uznanym standardem i móc bezpiecznie komunikować swoje osiągnięcia. ISO 14064 świetnie wpisuje się w istniejące systemy zarządzania, takie jak ISO 14001 (zarządzanie środowiskowe), ISO 50001 (zarządzanie energią). Z pewnością świetnie sprawdzi się również w powiązaniu z ISO 53001 (system zarządzania dla Celów Zrównoważonego Rozwoju), nad którym obecnie pracuje Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna.

W praktyce oba standardy nie konkurują ze sobą, lecz się uzupełniają: GHG Protocol może stanowić podstawę do opracowania inwentaryzacji emisji GHG, a ISO 14064 – ramy formalne dla przygotowania do zewnętrznej weryfikacji i certyfikacji.

GHG Protocol a zarządzanie energią zgodnie z ISO 50001

GHG Protocol koncentruje się na pomiarze i raportowaniu emisji gazów cieplarnianych, natomiast ISO 50001 tworzy systemowe ramy zarządzania energią, którego celem jest poprawa efektywności energetycznej i ciągłe doskonalenie wyników energetycznych.

Połączenie tych dwóch podejść pozwala nie tylko na zrozumienie, ile emisji generuje organizacja, ale również dlaczego – i jak te emisje można skutecznie ograniczyć poprzez działania poprawiające efektywność energetyczną. Wdrożony system zarządzania energią ISO 50001 zapewnia strukturę zarządzania, odpowiedzialność i ciągłe doskonalenie, które ułatwiają osiąganie celów redukcyjnych wynikających z analiz prowadzonych zgodnie z GHG Protocol. W skrócie można powiedzieć, że GHG Protocol dostarcza danych o emisjach gazów cieplarnianych, a ISO 50001 dostarcza narzędzi do ich ograniczania.

GHG Protocol a system zarządzania środowiskowego ISO 14001

Norma ISO 14001 buduje systemowe podstawy zarządzania środowiskiem. Stosuje praktyki prewencyjne i opiera się na ciągłym doskonaleniu. Obejmuje szerszy zakres niż sam ślad węglowy – m.in. gospodarkę odpadami, zużycie wody, emisje zanieczyszczeń do powietrza i ochronę bioróżnorodności. W praktyce ISO 14001 i GHG Protocol mogą działać synergicznie: ISO 14001 tworzy strukturę zarządzania środowiskowego, w której GHG Protocol dostarcza danych o emisjach gazów cieplarnianych wspólnie wspierając realizacje celów dekarbonizacyjnych organizacji.

Systemy zarządzania wspierające zrównoważony rozwój – skorzystaj ze wsparcia WISO Group

Coraz więcej organizacji dostrzega, że skuteczne zarządzanie energią i wpływem na środowiskowo przekłada się bezpośrednio na efektywność operacyjną, oszczędności kosztów, realizację planów dekarbonizacji, poprawę wskaźników ESG oraz wzmocnienie reputacji marki.

WISO Group wspiera firmy w budowaniu i doskonaleniu systemów zarządzania, które pomagają realizować cele ESG w powiązaniu z celami biznesowymi. Systemy zarządzania oparte na wymaganiach ISO 14001 i ISO 50001 to skuteczne narzędzia, które razem z GHG Protocol tworzą solidne fundamenty skutecznych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju.

Chcesz dowiedzieć
się więcej?

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Napisz lub zadzwoń, by poznać szczegóły współpracy.

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania treści marketingowych na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym. Zgoda jest dobrowolna. Mam prawo cofnąć zgodę w każdym czasie. Mam prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia... Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania treści marketingowych na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym. Zgoda jest dobrowolna. Mam prawo cofnąć zgodę w każdym czasie. Mam prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo sprzeciwu, prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego lub przeniesienia danych. Administratorem danych osobowych jest WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5. Administrator przetwarza dane zgodnie z Polityką Prywatności

Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania odpowiedzi na przesyłane na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym zapytanie. Zgoda jest dobrowolna, jednakże w przypadku jej braku Administrator danych osobowych nie może... Wyrażam zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5 w celu przesyłania odpowiedzi na przesyłane na nasz adres e-mail podany w formularzu kontaktowym zapytanie. Zgoda jest dobrowolna, jednakże w przypadku jej braku Administrator danych osobowych nie może odpowiedzieć na przesłane pytania. Mam prawo cofnąć zgodę w każdym czasie. Mam prawo dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo sprzeciwu, prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego lub przeniesienia danych. Administratorem danych osobowych jest WISO GROUP Sp. z o.o. z siedzibą w Olkuszu, na ulicy Rynek 29/5. Administrator danych osobowych przetwarza dane zgodnie z Polityką Prywatności .

Zobacz także:

Analiza interesariuszy – co musisz wiedzieć?

Analiza stron zainteresowanych to jeden z fundamentów, na których budowane są systemy zarządzania opisane w normach ISO. Organizacja ma ustalić, które strony zainteresowane są istotne dla danego systemu, jakie są ich wymagania i oczekiwania oraz które nich wejdą w obszar compliance. Tak brzmi wspólna logika standardów ISO, stosowana m.in. w ISO 9001, ISO 14001, ISO 45001 i ISO 50001. Dobrze przeprowadzona analiza stron zainteresowanych odpowiada na bardzo

Czytaj dalej

WISO GROUP Sp. z o.o.

ul. Rynek 29/5
32-300 Olkusz
NIP: 6372199840