Zdjęcie reprezentujące artykuł o BHP w gospodarce odpadami komunalnymi

BHP w gospodarce odpadami komunalnymi

W gospodarowaniu odpadami komunalnymi bardzo ważnym aspektem jest ich odzysk, nie mniej jednak ważną rolę odgrywa również bezpieczeństwo i higiena pracy. Zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy zostały szczegółowo opisane w Dziale X Kodeksu Pracy (Dz.U.1974 Nr 24 poz. 141). Regulacje w nim zawarte opisują w sposób ogólny obowiązki pracodawcy, prawa i obowiązki pracownika, zasady bezpiecznego wykonywania pracy.

Sprawa BHP w przypadku gospodarowania odpadami komunalnymi została również uregulowana poprzez Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 czerwca 2009 r, tym samym pojawienie się nowego jak na tamten czas aktu prawnego uchyliło dotychczas obowiązujące Rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 27 czerwca 1960 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy w miejskich przedsiębiorstwach oczyszczania.

Ciekawostką jest, że Rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej obowiązywało niemal przez 50 lat! Przez ten czas zmianie uległo szereg regulacji prawnych w zakresie ochrony środowiska
i gospodarki odpadami na czele z Ustawą o odpadach, Prawem Ochrony Środowiska, Ustawą o utrzymaniu porządku i czystości w gminach, a pozostawienie na uboczu zagadnień związanych z bezpieczeństwem i higieną pracą w przedmiotowym zakresie wydaje się dość zaskakujące, dlatego też zmiany jakie zostały ustanowione zasługują na omówienie i przypomnienie.

 

Działania opisane w Rozporządzeniu z dnia 16 czerwca 2009 roku w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi można podzielić na dwie grupy: organizacyjne (np. raportowanie o odkażeniu środkami biobójczymi pojazdów, narzędzi i pojemników używanych podczas wykonywanej pracy, szereg instruktaży stanowiskowych) oraz finansowe ( np. zapewnienie oddzielnych pomieszczeń i urządzeń higieniczno – sanitarnych dla pracowników mających kontakt z odpadami komunalnymi, zakup środków ochrony indywidualnej).

W pierwszym rozdziale w/w rozporządzenia precyzuje się kilka  podstawowych zasad postępowania w przypadku bezpiecznej pracy z odpadami komunalnymi:

  1. Pracodawca organizuje i przeprowadza odkażanie pojazdów, narzędzi innych urządzeń, w tym pojemników, używanych do odbierania, magazynowania, transportu oraz załadunku i wyładunku odpadów, z użyciem produktów biobójczych, w rozumieniu ustawy z dnia 13 września 2002 r. o produktach biobójczych. Decyzję o częstotliwości odkażania, uwzględnia uzasadnione zalecenia producentów produktów biobójczych.
  2. Wszystkie prace remontowo – naprawcze pojazdów, narzędzi i innych urządzeń należy poprzedzić czynnością odkażenia. W każdym zakładzie pracy należy prowadzić dzienne raporty, w których systematycznie rejestruje się użyte środki biobójcze, zakres przeprowadzenia czynności odkażenia oraz datę kolejnego odkażania.
  3. Pracodawca ustala w formie wykazu rodzaje prac, które powinny być wykonywane przez co najmniej dwie osoby, w celu zapewnienia asekuracji ze względu na możliwość wystąpienia szczególnego zagrożenia dla zdrowia lub życia ludzkiego.
  4. Pracownicy mający bezpośredni kontakt z odpadami komunalnymi powinni korzystać z oddzielnych pomieszczeń i urządzeń higieniczno – sanitarnych, takich jak szatnie przepustowe, umywalnie, pomieszczenia z natryskami, ustępy, jadalnie.
  5. Remonty lub konserwacje pojazdów, urządzeń i instalacji powinny być przeprowadzane okresowo, zgodnie z zasadami, które zawiera instrukcja eksploatacji opracowana przez ich użytkownika lub dokumentacja techniczno – ruchowa dostarczona przez producenta. Wszelkie naprawy powinny być przeprowadzane niezwłocznie po zidentyfikowaniu wystąpienia awarii.
  6. W każdym zakładzie pracy należy prowadzić dzienne raporty, w których systematycznie są odnotowywane informacje dotyczące zaistniałych awarii i wszystkich odstępstw od normalnego toku pracy zakładu pracy oraz użytkowanych w nim urządzeń. Raporty te sporządza osoba wyznaczona przez pracodawcę.

 

W następnym rozdziale omówione zostały pokrótce środki ochrony indywidualnej, jakie pracodawca powinien zapewnić swoim pracownikom przed przystąpieniem do pracy. Środki ochrony indywidualnej – to wszelkie środki noszone lub trzymane przez pracownika w celu jego ochrony przed jednym lub większą liczbą zagrożeń związanych z występowaniem niebezpiecznych lub szkodliwych czynników w środowisku pracy, w tym również wszelkie akcesoria i dodatki przeznaczone do tego celu.

W myśl rozporządzenia pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownikom wykonującym prace na drogach publicznych oraz strefach zamkniętych zakładu pracy, gdzie wystękuje ryzyko najechania przez pojazdy lub urządzenia samobieżne odzież ochronną odpowiednio oznakowaną elementami odblaskowymi, spełniającą wymagania przepisów o systemie zgodności. Wszystkie środki ochrony indywidualnej powinny być przechowywane wyłącznie w miejscu do tego wyznaczonym oraz stosowane tylko w miejscu wykonywania obowiązków służbowych.

W rozporządzeniu zostały ujęte również zasady klasyfikacji stref i postępowania w strefach pożarowych oraz strefach zagrożonych wybuchem.

W każdym zakładzie pracy wyznacza się w pomieszczeniach oraz przestrzeniach zewnętrznych strefy pożarowe i strefy zagrożenia wybuchem oraz określa się ich kategorie. Kategorie strefy pożarowej oraz strefy zagrożonej wybuchem określa komisja kwalifikacyjna powoływana przez pracodawcę. W skład komisji wchodzą przewodniczący, członkowie (specjaliści do spraw ochrony pożarowej, BHP, technologii gospodarowania odpadami) oraz kierownicy komórek organizacyjnych.

Przed przystąpieniem do kwalifikacji stref w pomieszczeniach oraz przestrzeniach zewnętrznych, zagrożonych pożarem lub wybuchem ustala się:

  • szczegółowy skład przetwarzanych odpadów, ze specjalnym uwzględnieniem substancji palnych
    lub wybuchowych, mogących stworzyć zagrożenie pożarem lub wybuchem w czasie normalnego toku pracy i w czasie stanu awaryjnego,
  • średnich ilości substancji mogących stworzyć zagrożenie pożarem lub wybuchem w czasie doby, miesiąca i roku.

Kwalifikację stref w pomieszczeniach oraz przestrzeniach zewnętrznych, zagrożonych pożarem lub wybuchem, przeprowadza się zgodnie z przepisami o ochronie przeciwpożarowej oraz przepisami regulującymi minimalne wymagania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników zatrudnionych na stanowiskach pracy, na których może wystąpić atmosfera wybuchowa.

 

Rozporządzenie określa również kryteria postępowania podczas obsługi pojazdów i urządzeń oraz transporcie odpadów oraz wymaganiom dotyczącym terenu zakładu pracy.

W związku z tym, zabrania się dopuszczania do pracy w bezpośrednim kontakcie z odpadami, urządzeniami i instalacjami, które służą do transportu, przeładunku i przetwarzania odpadów komunalnych, pracowników z widocznymi ranami i zmianami skórnymi. W przypadku używania pojazdów do transportu odpadów pracodawca wyznacza osobę, która przed przystąpieniem do pracy sprawdzi starannie stan techniczny pojazdu, poprowadzi dokumentację przeprowadzonej kontroli, w razie zauważenia uszkodzenia lub nieprawidłowości pracy zawiadomi o tym osoby odpowiedzialne za stan techniczny pojazdu.

Miejsca przeznaczone do magazynowania odpadów komunalnych powinny być odpowiednio oznakowane, uwzględniając znaki bezpieczeństwa, znaki ochrony przeciwpożarowej oraz rodzaj magazynowanych odpadów, ponadto teren zakładu powinien być oświetlony i ogrodzony tak aby uniemożliwił dostęp osób nieupoważnionych.